Seneca - Bilgeliğin Sarsılmazlığı Üzerine ve İnziva Üzerine

 

         Seneca - Bilgeliğin Sarsılmazlığı Üzerine ve İnziva Üzerine

Bilgeliğe giden yolu anlatıyor Seneca bize. Kendisi retorisyendir. Ve benim de kendisini merakla okumam bundan dolayıdır. Retorik, ikna etme sanatıdır. Ve Antik çağda o kadar eski görülür ki âdeta "Tanrıların Sanatı" diye bahsedilir. Seneca, Stoacı felsefeyi benimsemiştir. Kendisi uzun süre devlet işleri de yapmıştır. Daha sonra devlet yönetimindeki anlaşmazlık ve kargaşalardan kaynaklı olarak görevinden isteyerek ayrılır ve inzivaya çekilir bir süreliğine. Bu inziva sürecindeyken eseri yazdığı tahmin ediliyor. Eser birine ithafen yazılır fakat bunun tam olarak kim olduğu belli olmasa da dönemin kralına olduğu su götürmez bir gerçektir. Bilgelik, sessizlik ve dinginlik gerektirir diye tanımlamaya başlar. Daha sonrasında bilgenin kazanması gereken özellikleri ve bakış açılarını anlatır bize. Üç farklı yaşam biçimi vardır; Hazlar, temaşa, eylem. Hazlar tek başına yeterli değildir ama eyleme muhtaçtır. Temaşa da tek başına yeterli değildir. Eylem ise hepsinin temel taşıdır. Eylem olmadan diğerleri anlam kazanamıyor. Bilgeye haksızlık ya da hakarette bulunmak bilgeden bir şey eksiltmez de onu yüceltmez de. Bilge, kendi varlığıyla değerini kavrar ve kazanır. Bilge çevresinden etkilenmez çünkü o "Tanrının koruması" altındadır. Bilgeye yapılan haksızlığa bilge karşılık vermez. Çünkü eğer bilge haklıysa ona bu haksızlığı yapan kimseler elbet bir gün cezasını çekerler, Tanrı tarafından. Bilgeye haksızlık yapıldığında haksızlığı yapan kimseden kanun yoluyla şikâyetçi olması onun ceza çekmesini istemez. O kimsenin yaptığı yanlıştan geri dönmesi yani onun düzelmesi için bunu yapmaktadır. Bilge, erdemin önden bir lider gibi gitmesine izin verir. Ardından gelen hazların erdem tarafından eşit dağıtılarak tüm hazlardan tat alınması sağlanır fakat hiçbirinden tam doyuma ulaşılmadan.

İnziva kısmında ise şunları söyler bize: İnziva, bilgeye her daim elzem olan yegâne şeydir. Bilge için iki devlet vardır. Birisi büyük devlet (Milleti, doğduğu devleti) diğeri ise küçük devlettir(kendi devleti yani iç benliğidir). Bilge, erdemiyle çıktığı yolda devlet kademesinde görev alması gerekmektedir. Bu görev sırasında eğer devleti ona haksızlık yapıyorsa, bilge kendi küçük devletini bozmadan o görevden ayrılmasını bilmelidir ve "inzivaya" çekilmelidir. Ta ki yeniden kendi küçük devletinde yeni bir fayda bulana kadar. Bulduğu yani kendisinden âdeta doğurduğu yeni faydaları paylaşana değin. Bilge, bulduğu faydayı büyük devletle paylaşmıyorsa ona yalnıza aciz bir iyi denir. Bilge, "en iyi ve yüce" olana ulaşmak istiyorsa bu faydayı paylaşmalıdır. Tüm bunlara rağmen bulduğu yeni fayda büyük devlet tarafından anlaşılmıyorsa o zaman başka büyük bir devlet bulup ona anlatması gerekir. Bunda da fayda göremezse eğer o zaman uzun süreliğine "inzivaya" çekilmesi gerekir. Yeni büyük devleti ararken, yolda ona eşlik eden teknecinin bahane ve yanıltmalarına güvenmemelidir. Eğer güvenirse bilge kendisini kandırmış olur.

-Kitabın en önemli noktalarını kendi açımdan hatırladığım kadarıyla sizlerle paylaştım. Okuyun okutun diyebileceğim bir kitap oldu benim için.- 

Seneca Podcasti

 Yasin Aşık